صحاح اللغة آمده : « قرّر الشّيء : جعله في قرار . » ( ص 417 ) ؛ و . . . « تقرير » را در لغت چند معناست . در اينجا شايد معناى « تثبيت » و « ثابت و برقرار كردن ، و قرار دادن » مناسب بيايد . معناى عبارت متن اين گونه مىشود : امير المؤمنين - عليه السّلام - نپسنديد و صحيح نديد تثبيت آن حكمهاى ناحق را . ( 265 ) 8 / 1 « بر وى رد كرد » « رد كردن چيزى بر كسى » : احتمالا سخت متأثّرست از ريخت تازى « ردّ عليه الشّيء » - كه واژه‌نامه‌ها نيز بدان پرداخته‌اند - و به همان معنا . در المختار من صحاح اللّغة آمده : « ردّ عليه الشّيء : إذا لم يقبله ، و كذا إذا خطّأه . » ( ص 190 ) ؛ نيز نگر : تاج المصادر ، ج 1 ، ص 59 . ( 266 ) 8 / 2 « تا عمر مىگفت » . ظ . به معناى : تا جايى كه عمر مىگفت ، نتيجه آن شد كه عمر مىگفت . در لغتنامهء دهخدا مىخوانيم : « حرف « تا » گاهى معنى « بالنّتيجه » دهد : . . . همى خواستم تا جهان آفرين * به دو داد آباد روى زمين فردوسى . . . » ( ذيل « تا » ) . مورد متن ما نيز ، به نظر مىرسد از همين دسته است . ( 267 ) 8 / 2 « لو لا على لهلك عمر » . در « المقنع في الإمامة » ( تأليف الشّيخ عبيد اللّه السّدآبادي ) همين سخن آمده است : « قال عمر بن الخطّاب : لو لا علىّ لهلك عمر . » ( تحقيق شاكر شبع ، ص 79 ) . محقّق محترم كتاب ، آقاى شاكر شبع ، در پىنوشت همان صفحه مصدريابى نموده و آورده است : « رواه ابن قتيبة الدّينورى في تأويل مختلف الحديث : 162 ، و ابن أبى الحديد في شرح النّهج : 1 / 6 ، و الخوارزمي في المناقب : 48 ، و ابن الصّبّاغ في الفصول المهمّة : 35 ، و الكنجي في كفاية الطّالب : 192 ، و ابن الجوزي في تذكرة الخواص : 157 ، و محبّ الدّين الطّبرى في الرّياض النّضرة : 3 / 161 و قال : أخرجه العقيلي ، و أخرجه ابن السّمّان . » مرحوم ملّا عبد الرّزّاق لاهيجى ( طاب ثراه ) عبارت « لو لا علىّ لهلك العمر » ( چنان كه ديده مىشود با عبارت متن ما اندك تفاوتى دارد ) در « سرمايهء ايمان » آورده است ( ص 130 ) و مصّحح محترم يا ناشر ( نگر : ص شناسنامه ) در حاشية نوشته است : « قول عمر به عبارت مذكوره و با عبارات مختلفه كه مفاد آنها يكى است در كتب اهل سنّت بسيار آمده است كه متجاوز از چهل مورد است . امّا تعدادى از آنها : « تهذيب التهذيب » ابن حجر عسقلانى ج 7 / 337 ، ط / حيدرآباد ؛ « اصابه » ج 2 / 509 ، ط / مصر ؛ « تأويل مختلف الحديث » ابن قتيبة ص / 201 ؛ « الصواعق المحرقة » ابن حجر مكّى ص / 76 ، ط / مصر ، سال / 1312 ه . در مطبعهء ميمنة كه تحريف نشده ، چنانچه ساير طبعهاى كتاب « صواعق » را سنّيها تحريف نموده‌اند ؛ « اسد الغابة » ج 4 / 22 ؛ « تاريخ الخلفاء » سيوطى ص / 66 . » . ( سرمايهء ايمان ، به تصحيح صادق لاريجانى آملى ،